در دور جدید مذاکرات، دیگر عمانی‌ها واسطه نخواهند بود؛ نروژ یا چین این مسئولیت را بر عهده خواهند داشت

به گزارش پایگاه خبری تیترنیوز،  روزنامه فرهیختگان نوشت: رایزنی‌های تهران-واشنگتن که از فروردین آغاز شد و در ماه‌های اردیبهشت و خرداد جریان داشت با حمله رژیم‌صهیونیستی به ایران در روز ۲۳ خرداد، براساس تصمیم دستگاه دیپلماسی ایران لغو شد. طرف آمریکایی همزمان با پیشنهاد برقراری آتش‌بس در روز ۲ تیر، در حال برنامه‌ریزی مقدمات ازسرگیری مذاکرات است و احتمالاً به زودی شاهد دور جدید مذاکرات خواهیم بود. در این صورت بر مبنای شنیده‌های غیررسمی، دیگر عمانی‌ها را در نقش واسطه‌گری نخواهیم دید و گزینه‌های دیگری، چون نروژ یا چین این مسئولیت را بر عهده خواهند داشت.

تحولات اخیر منطقه و تحرکات بازیگران به‌علاوه دخالت‌های ایالات متحده، فاصله نظرات کارشناسان و تحلیلگران درباره چند و چون مذاکرات احتمالی جدید را بیشتر کرده است؛ اما نقطه اشتراکی که در این بین وجود دارد، اعتقاد جمعی به فریب‌آمیز بودن مذاکرات ایران و آمریکا در دور قبل بود. موردی که بار ماشین دیپلماسی و البته دفاعی کشور در مواجهات بعدی را سنگین‌تر می‌کند.

کاهش ۳۰ درصدی موافقت مردم با مذاکره
در حال حاضر بخش بزرگی از افکار عمومی مذاکره‌های پیشین را نوعی عملیات فریب می‌داند؛ فرایندی که به‌جای کاهش تنش، زمینه را برای حمله دشمن هموار کرد. نتایج یک نظرسنجی که توسط مرکز متا منتشر شده، به‌وضوح این نگرش را بازتاب می‌دهد. حدود ۷۸درصد از پاسخ‌دهندگان بر این باورند که گفت‌و‌گو‌های غیرمستقیم ایران و آمریکا در دوره قبل، بیش از آنکه واقعی و مؤثر باشد، ابزاری برای انحراف نگاه‌ها و آماده‌سازی شرایط برای اقدام نظامی اسرائیل بود. همچنین طبق همین نظرسنجی طی کمتر از سه ماه و بعد از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه میزان موافقت مردم با اصل مذاکره با دولت آمریکا حدود ۳۰درصد کاهش یافته است.

این آمار‌ها گرچه تنها یکی از شاخص‌های افکارعمومی محسوب می‌شوند، اما کار تصمیم‌گیران را برای جلب مجدد رضایت مردم سخت‌تر می‌کند. اگر پیش‌تر، ایده مذاکره به‌عنوان راهی برای کاهش فشار‌ها مطرح بود، امروز بسیاری آن را به چشم فرصتی برای طرف مقابل می‌نگرند تا خود را بازسازی کرده، زمان بخرد و در نهایت، در موقعیتی مناسب‌تر ضربه‌ای جدید وارد کند. این ذهنیت باری دوچندان بر دوش دیپلماسی دستگاه می‌گذارد؛ دیپلماسی‌ای که باید هم به تهدید‌های واقعی پاسخ دهد هم به بدبینی‌های عمومی.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه روز شنبه (۲۱ تیر) در حاشیه نشست با سفرا و نمایندگان خارجی، به پرسش‌هایی درباره چشم‌انداز مذاکرات و موضع فعلی جمهوری اسلامی پاسخ داد. او گفت ایران معتقد است موضوع هسته‌ای نه راه‌حل نظامی دارد و نه با ارجاع به شورای امنیت قابل حل است. به گفته عراقچی تنها مسیر ممکن مسیر مذاکره است، به‌شرط آنکه منافع مردم ایران در آن تأمین شود. عراقچی به‌طور خاص به حقوق هسته‌ای و حق غنی‌سازی اشاره کرده و گفته حمله نظامی هم نتوانسته این حق را از ملت ایران بگیرد.

در پاسخ به پرسشی درباره تضمین‌های لازم برای بازگشت به میز مذاکره، وزیر امور خارجه گفته است ایران در میانه مذاکرات با تغییر مسیر طرف مقابل به سمت گزینه نظامی روبه‌رو شده و این را خیانتی به دیپلماسی می‌داند. او گفته است پیغام‌های متعددی از طرف مقابل برای بازگشت به میز مذاکره رسیده، اما ایران باید متقاعد شود که آن رفتار تکرار نخواهد شد و اگر از مسیر دیپلماسی نتیجه‌ای حاصل نشد، مجدداً به گزینه نظامی روی نخواهند آورد.

عراقچی تصریح کرد چیزی به نام تضمین در روابط بین‌الملل وجود ندارد؛ اما ایران به دنبال اطمینان است. او گفت اطمینان‌هایی ابراز شده و در حال بررسی آنها هستیم و هرگاه مطمئن شویم که از طریق مذاکره حقوق مردم و مصالح کشور تأمین خواهد شد، از گفت‌و‌گو گریزی نداریم. او در بخش دیگری از سخنانش گفت «هیچ عجله‌ای برای ورود به مذاکرات نسنجیده وجود ندارد»، اما درعین‌حال هیچ فرصتی را هم برای تأمین منافع کشور از دست نخواهیم داد.

عراقچی تأکید کرده در حال بررسی دقیق زمان، مکان، شکل، ترتیبات و شرایط مذاکرات هستیم و در هر لحظه‌ای که منافع مردم ایجاب کند، تصمیم لازم اتخاذ خواهد شد.

وزیر امور خارجه همچنین تأکید کرد در‌های دیپلماسی هیچ‌وقت بسته نیست و تحت هر شرایطی امکان استفاده از ظرفیت دیپلماسی وجود دارد. او گفت این مسیر را با «حواس جمع» و «اعتمادبه‌نفس کامل» دنبال می‌کنیم.

گفت‌وگوی جدید چه کارکردی دارد؟  
سه کارکرد برای این دور از مذاکره مطرح شده که هرکدام در بستر تحولات اخیر منطقه قابل‌تفسیر است. نخست، این احتمال وجود دارد که مذاکرات بتواند فرصتی هرچند محدود برای بازسازی توان پدافندی و آفندی کشور ایجاد کند. در هفته‌های گذشته، موضوع ضعف در برخی لایه‌های دفاعی به‌ویژه در مقابله با حملات ترکیبی و سایبری موردبحث قرار گرفت. توقف کوتاه‌مدت تنش‌ها می‌تواند امکان تقویت این بخش‌ها را فراهم کند، ولو به طور موقت.