با این تورم و کسری بودجه ، حذف صفر از پول ملی یعنی کشک

به گزارش پایگاه خبری تیترنیوز، تصمیم به حذف چهار صفر از پول ملی ایران که قرار است همزمان با آغاز سال ۱۴۰۵ و در چارچوب بودجه آن سال به اجرا درآید، نه تنها یک اقدام صرفاً فنی یا محاسباتی نیست، بلکه به عنوان یکی از مهم‌ترین اصلاحات پولی در دهه‌های اخیر مطرح شده است. این طرح که در آن هر ۱۰  هزار ریال قدیم معادل یک «ریال جدید» خواهد شد، در پی اصلاح قانون «اصلاح پول ملی» صورت می‌گیرد. کارشناسان در تحلیل این اقدام، هم فرصت‌های بزرگ و هم چالش‌های ساختاری عمیقی را پیش‌بینی می‌کنند که موفقیت نهایی این پروژه را منوط به اجرای دقیق و همراهی آن با اصلاحات کلان اقتصادی می‌دانند.

منافع و دستاورد‌های مورد انتظار در حذف صفرها از پول ملی

بزرگترین مزیت مورد انتظار از این اصلاح، ساده‌سازی مبادلات روزمره است. کاهش تعداد صفر‌ها در محاسبات بانکی، فروشگاهی و ثبت اسناد، به طور قابل توجهی موجب تسهیل و تسریع در انجام تراکنش‌های مالی خرد و کلان خواهد شد. این امر علاوه بر کاهش خطای انسانی در محاسبات، هزینه‌های ناشی از چاپ، توزیع و نگهداری اسکناس‌های با ارزش اسمی پایین را نیز کاهش می‌دهد و به بهبود وجهه پول ملی در داخل و خارج از کشور کمک می‌کند. در عرصه بین‌المللی، پول ملی با تعداد صفر‌های کمتر، از نظر آماری و ظاهری، موقعیت بهتری در مقایسه با برخی ارز‌های منطقه پیدا خواهد کرد و می‌تواند مبادلات بین‌المللی را تسهیل‌تر سازد. همچنین، شفافیت مالی و کارایی در سیستم‌های پرداخت الکترونیکی به‌طور طبیعی افزایش خواهد یافت.

چالش‌های اجرایی و ریسک‌های بنیادین حذف صفرها از پول ملی

برخلاف نگاه خوش‌بینانه به ظاهر این اصلاح، بسیاری از تحلیلگران اقتصادی تأکید دارند که حذف صفر‌ها به تنهایی هیچ تأثیر واقعی بر مهار تورم یا ناترازی‌های ساختاری اقتصاد نخواهد داشت. این اقدام بیشتر یک «اصلاح شکلی» محسوب می‌شود و در صورتی که ریشه اصلی مشکل یعنی تورم مزمن و کسری بودجه دولت مهار نشود، این چهار صفر دوباره ظرف چند سال آینده به واحد پولی جدید باز خواهند گشت.

از منظر اجرایی، هزینه‌های فنی و زیرساختی این پروژه بسیار سنگین است. تمام سامانه‌های بانکی، نرم‌افزار‌های حسابداری، دستگاه‌های خودپرداز و پایانه‌های فروشگاهی باید همزمان به‌روزرسانی شوند. کوچکترین خطا در این فرآیند می‌تواند منجر به سردرگمی گسترده، تأخیر در خدمات مالی و حتی بروز اختلالات موقتی در شبکه پرداخت شود. علاوه بر این، آمادگی فرهنگی و اجتماعی یک چالش بزرگ دیگر است؛ دولت باید یک کمپین اطلاع‌رسانی گسترده و شفاف را مدیریت کند تا از سردرگمی و بی‌اعتمادی عمومی نسبت به ارزش واقعی پول جلوگیری نماید، به ویژه در قرارداد‌های بلندمدت و تعهدات مالی موجود.

ملاحظات اجتماعی و اقتصادی عمیق‌تر

تأثیر اجتماعی این تغییر نیز قابل اغماض نیست. اگر این اصلاح با افزایش دستمزد‌ها یا ثبات اقتصادی همراه نباشد، ممکن است فشار روانی و عملی بر اقشار کم‌درآمد را افزایش دهد که عادت به محاسبات با اعداد بزرگ دارند. همچنین، اگر نظارت‌های لازم برای جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی در بازار و ایجاد «تورم پنهان» در قیمت‌گذاری‌ها اعمال نشود، ممکن است این تغییر به نفع سفته‌بازان و به ضرر مصرف‌کنندگان عادی تمام شود. تجربه جهانی نشان می‌دهد کشور‌هایی مانند ترکیه و برزیل تنها زمانی از این اصلاحات منتفع شدند که این اقدام در کنار کنترل پایدار تورم و اصلاحات عمیق بودجه‌ای و بانکی صورت گرفت.

چشم‌انداز نهایی از چه چیز می‌گوید؟

حذف چهار صفر از پول ملی در بودجه ۱۴۰۵، یک فرصت دوگانه است؛ فرصتی برای ساده‌سازی و نوسازی زیرساخت‌های پولی و در عین حال، آزمونی بزرگ برای توانایی دولت در اجرای پروژه‌های زیرساختی پیچیده. موفقیت این طرح وابسته به این است که آیا این اقدام صرفاً به عنوان یک «گریم ظاهری» بر زخم عمیق تورم تلقی می‌شود یا اینکه دولت با استفاده از این فرصت، به‌طور همزمان برنامه‌های جدی خود برای استقلال بانک مرکزی، اصلاح نظام بانکی و انضباط مالی را عملی خواهد ساخت تا ریال جدید واقعاً نمایانگر ثبات و ارزش افزوده اقتصادی باشد، نه صرفاً اختصاری کوتاه‌تر برای یک واحد پولی بی‌ارزش.

تکلیف هماهنگی‌ها چه می‌شود

سهراب هاشمی، اقتصاددان در گفت‌و‌گو با اقتصاد ۲۴ گفت: به‌روزرسانی میلیون‌ها دستگاه کارت‌خوان و سامانه‌های نرم‌افزاری کشور، یک عملیات مهندسی پیچیده است. اگر هماهنگی بین بانک‌ها و شرکت‌های فین‌تک به خوبی انجام نشود، در روز‌های ابتدایی اجرای قانون شاهد سردرگمی‌های زیادی خواهیم بود؛ اما در کنار این، نباید از جنبه روانی غافل شد. دولت باید به مردم اطمینان دهد که این تغییر، نشانه ثبات آتی است.

هاشمی گفت: موفقیت در این حوزه نیازمند شجاعت ساختاری است، یعنی برای اقدام چنین عملی باید زیرساخت‌ها آماده شود و در نهایت به اجرای دقیق آن برسند.

وی گفت که کلید اصلی، اجرای همزمان اصلاحات ساختاری، شفافیت مالی کامل و استقلال بانک مرکزی است. اگر مردم در دوره گذار هیچ‌گونه تلاشی برای کنترل واقعی ارزش پول ملی نبینند، این اقدام بزرگ صرفاً یک پروژه نمایشی به ثبت خواهد رسید و تأثیر معکوس بر اعتماد عمومی خواهد داشت. هدف نهایی باید ثبات بلندمدت باشد، نه فقط یک عدد زیباتر روی اسکناس‌ها به تصویر کشیده شود.

کارشناس اقتصادی تاکید کرد: حذف صفر‌ها خوب است، اما تنها در صورتی که با اصلاحات عمیق بودجه‌ای و پولی همراه شود.